September 2026

In deze nieuwsbrief kijken we terug op het eerste jaar van LIFE Watersource. In korte tijd heeft het landschap zich sterk ontwikkeld en zijn steeds meer planten en dieren in het gebied te vinden. We vertellen over de ontwikkeling van de natuur en wat we hiervan leren. Ecoloog Dick Groenendijk vertelt meer over de libellen die het gebied inmiddels ruimschoots weten te vinden. Tot slot lees je over de bouw van fase 2 die volop bezig is, met nieuwe technieken om water te zuiveren en te onderzoeken.

Eén jaar LIFE Watersource: de natuur groeit volop

De natuurzones van LIFE Watersource bestaan inmiddels één jaar. In die tijd is het landschap sterk veranderd. Na de aanleg in juli 2025 waren de natuurzones nog grotendeels open en kaal. Een jaar later is er veel meer begroeiing te zien. De aangeplante soorten zijn goed gegroeid en steeds meer nieuwe plantensoorten hebben vanzelf hun plek in het gebied gevonden.

Vooral riet, heen, grote en kleine lisdodde, grote egelskop en ruwe bies zijn sterk gegroeid. De aangeplante en vanzelf opgekomen planten groeien steeds meer door elkaar heen. Zo ontstaat langzaam een afwisselend landschap met open water, planten onder water, riet, moerasplanten en verschillende soorten planten langs de oever.

Ook onder water is een opvallende en positieve ontwikkeling te zien. Vooral schedefonteinkruid en gewoon kranswier zijn vanaf het voorjaar van 2026 snel gegroeid. Op verschillende plekken komen deze planten nu veel voor. Deze onderwaterplanten zijn belangrijk voor het gebied. Ze geven structuur aan het water en bieden een plek om te leven aan verschillende waterdieren. Waar een jaar geleden vooral open water te zien was, ontstaat nu ook onder water een nieuw leefgebied.

De ontwikkeling laat goed zien hoe snel een nieuw natuurgebied kan ontstaan. Toch zijn de natuurzones nog niet volledig ontwikkeld. De komende jaren blijven we daarom volgen hoe de planten verder groeien, welke soorten blijven en hoe water, planten en dieren zich samen ontwikkelen.

Steeds meer dieren vinden hun plek

Niet alleen de planten hebben zich in het eerste jaar snel ontwikkeld. Ook onder, op en rond het water wordt het steeds drukker. Steeds meer dieren weten LIFE Watersource te vinden. Het gaat om kleine waterdieren en amfibieën, maar ook om insecten, zoogdieren en vogels.

In en rond het water ontstaat een gevarieerd voedselweb. Watervlooien, slakken, waterkevers en waterwantsen hebben hier hun plek gevonden. Ook de kleine watersalamander komt regelmatig voor. Iedere soort heeft zijn eigen rol. Sommige dieren eten algen of plantenresten, terwijl andere dieren op zoek gaan naar prooien. Zo groeit LIFE Watersource niet alleen vol met planten, maar wordt het ook steeds meer een leefgebied voor dieren.

Ook langs de oevers komen steeds meer verschillende dieren voor. Libellen en waterjuffers profiteren van de combinatie van water en verschillende soorten oevers. Vlinders, zweefvliegen en andere insecten vinden voedsel in de bloeiende planten. In de droge delen van het gebied zijn onder andere verschillende loopkevers en spinnen gevonden.

Ook grotere dieren maken gebruik van het nieuwe landschap. Konijnen gebruiken de droge dijken. Daarnaast zijn hazen, mollen en hermelijnen gezien en zijn er sporen van vossen gevonden. Vogels gebruiken het gebied om te rusten, voedsel te zoeken en soms te broeden. Zo zijn wilde eenden en meerkoeten regelmatig aanwezig. Ook de ijsvogel, tureluur, scholekster en verschillende soorten kwikstaarten zijn gezien.

De grote variatie aan dieren laat zien dat de natuurzones in korte tijd al verschillende functies hebben gekregen. Ze bieden dieren een plek om te leven, voedsel te vinden en zich voort te planten.

LIFE Watersource en Klimaatbuffer IJsselmeer

Meer weten?

Gastbijdrage van ecoloog Dick Groenendijk - Libellen als keurmeesters

Aan de aanwezigheid van libellen kun je zien hoe gezond zoet water is. Een groot deel van hun leven brengen ze als larve (jong dier) onder water door. Bij sommige soorten duurt dit zelfs meerdere jaren. Daarom zijn libellen sterk afhankelijk van de omstandigheden in het water. Als die niet goed zijn, zullen er minder libellen voorkomen.

Als ik voor mijn werk in Andijk ben, probeer ik altijd even bij LIFE Watersource te kijken. Op 4 augustus 2026 was ik er weer. Ik heb toen geprobeerd alle libellen te tellen die in het gebied rondvlogen. Ik was behoorlijk verrast: ik telde maar liefst elf verschillende soorten. Sommige soorten waren zelfs in grote aantallen aanwezig. En dat in zo’n klein gebied, zo kort na de aanleg! Daarbij zag ik ook echte juweeltjes, zoals de vuurlibel en de tengere grasjuffer.

Veel van deze soorten komen in Nederland veel voor. Toch neemt het aantal van sommige soorten af door de steeds slechter wordende waterkwaliteit. Zo zijn de lantaarntjes in Nederland in de afgelopen tien jaar met meer dan 30% afgenomen. Het is daarom een heel positief teken dat er bij LIFE Watersource honderden lantaarntjes tegelijk rondvliegen.

Fase 2 van LIFE Watersource volop in gang

De aanleg van fase 2 van LIFE Watersource is gestart. In deze fase komen er verschillende nieuwe onderdelen bij. Deze helpen om het water te zuiveren en te onderzoeken welke technieken het beste werken. Een belangrijk onderdeel zijn de zes nieuwe helofytenfilters. Dit zijn filters met planten en verschillende soorten zand. Het water stroomt door deze filters heen. Er zijn drie verticale en drie horizontale filters. In de filters testen we fijn zand, grover zand en een mengsel van fijn zand en ijzerzand. Zo onderzoeken we welke materialen het beste helpen om het water te zuiveren.

Ook zijn er stuwen aangelegd. Met deze stuwen kunnen we de waterstand en de snelheid van het water regelen. Zo kunnen we verschillende situaties testen en onderzoeken wat het beste werkt. Daarnaast wordt oeverfiltratie toegepast. Hierbij stroomt het water door de bodem, die als een natuurlijke filter werkt. Zo worden kleine organische deeltjes die niet door de helofytenfilters zijn verwijderd, alsnog uit het water gehaald.

Ten noorden van de natuurzones komen later dit jaar nog meer nieuwe onderdelen. Zo komt er een visheveltrap. Hiermee kunnen vissen het hoogteverschil tussen het IJsselmeer en het gebied overbruggen. Via de trap kunnen ze van en naar het IJsselmeer zwemmen. Ook komt er een mosselbak. Hierin onderzoeken we hoe zoetwatermosselen kunnen helpen bij het filteren van water. Daarnaast wordt er een pomp aangelegd. Deze brengt het water het systeem in en verdeelt het over de twee landschappen.

Met deze nieuwe onderdelen wordt LIFE Watersource verder uitgebreid. De komende periode worden de installaties aangesloten en getest. Zo leren we steeds meer over hoe natuurlijke en technische oplossingen samen kunnen helpen om water te zuiveren.

Disclaimer | Privacy statement | Gegevens wijzigen